Nón lá chỉ là vật che mưa, che nắng

Không chỉ là vật che mưa, che nắng, chiếc nón lá chứa đựng kho tàng lịch sử của nền văn minh lúa nước của người Việt. Nguồn gốc của chiếc nón là câu chuyện kể về một phụ nữ cao lớn, bà luôn đội một chiếc nón làm từ bốn chiếc lá hình tròn.

Bất cứ nơi nào người xuất hiện, những đám mây tan biến nhanh và thời tiết trở nên thuận lợi.

Sau khi dạy người dân trồng lúa và những loại cây lương thực, vị nữ thần này biến mất. Người Việt biết ơn và đã xây dựng một ngôi đền để tưởng nhớ công ơn của nữ thần.

Người Việt xưa đã cố gắng tạo ra một mô hình chiếc nón tương tự của nữ thần bằng cách xâu những lá cọ lại với nhau và bây giờ nó được gọi là nón lá. Hình ảnh nón lá đã trở nên quá gần gũi và thân thuộc với người nông dân trên những cánh đồng.

Nón lá được làm từ những nguyên liệu đơn giản và sẵn có

Chiếc nón được làm từ những nguyên liệu đơn giản và sẵn có như lá cọ, lá nón, tre… Nhưng qua bàn tay khéo léo của những nghệ nhân, chiếc nón lá đã trở thành một một biểu tượng của nhiều làng nghề truyền thống.

Làng Chuông là làng nghề làm nón nổi tiếng trong nhiều thế kỷ qua. Ngoài ra, nón bài thơ là một sản phẩm nón nổi tiếng ở Huế khi có hình vẽ phong cảnh và lời thơ, nón lá Gò Găng Bình Định xinh xắn và chắc chắn.

Nón lá có nhiều biến thể từ phiên bản ban đầu sau khi xuất hiện lần đầu tiên hơn 3.000 năm trước.

Nhiều loại nón phổ biến như nón ba tầm hay nón quai thao có hình dạng phẳng và tròn, đường kính khoảng 1 mét, với dây đeo ở cằm.

Nón quai thao là một phụ kiện quan trọng của phụ nữ nông thôn vào những dịp lễ hội hay chùa chiền. Ngày xưa, người ta phân loại nón theo mức độ của chủ sở hữu.

Mỗi vùng miền tại Việt Nam có mẫu chiếc nón lá riêng biệt

Có một số loại nón dành riêng cho người cao tuổi; những người giàu có và quan lại. Mỗi loại có hình dạng riêng và kiểu cách đặc biệt; đôi khi nón lá cũng khác nhau theo từng vùng miền.

Mỗi vùng miền tại Việt Nam có mẫu chiếc nón riêng biệt. Những chiếc nón của người miền Tây có sợi chỉ đỏ rất đặc trưng so với những chiếc nón Thanh Hóa. Nón lá Huế mỏng và thanh lịch hơn so với những chiếc nón lá của Bình Định.

Nón lá được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau, có khi các bà các mẹ đội nó đi chợ hay người nông dân làm việc trên cánh đồng. Nón còn được xem là một biểu tượng của con người Việt Nam hiền hòa.

Hơn nữa, nhiều du khách trân trọng nón lá và xem nó là một món quà lưu niệm khi đến thăm Việt Nam.

Mặc dù chiếc nón không còn là vật dụng hàng ngày của người phụ nữ ở các thành phố lớn nhưng nó vẫn rất phổ biến ở làng quê Việt Nam. Hình ảnh người con gái trong tà áo dài và đội chiếc nón lá là nét đặc trưng cho người con gái Việt Nam.

(Nguồn Tổng hợp)

The post Nón lá nét đặc trưng và độc đáo của người Việt appeared first on .

Ðộc đáo “nón lá Gò Găng”

Từ lâu, nón lá Gò Găng đã có mặt khắp mọi miền đất nước. “Từ trước đến nay, người dân làng nghề vẫn coi nghề làm nón là nghề phụ, không đáng kể. Nhưng trên thực tế thì ngược lại, nghề này rất hợp với chị em phụ nữ ở nông thôn trong lúc nông nhàn – công việc nhanh có tiền lại không nhiều vốn” – ông Trần Hữu Lĩnh, cán bộ Phòng Kinh tế thị xã An Nhơn cho hay.

61 tuổi, bà Mai Thị Thu (khu vực Vạn Thuận, phường Nhơn Thành) vẫn thoăn thoắt đưa đường kim chằm nón. Bà bảo nghề làm nón có từ lâu lắm rồi, hồi mẹ của bà đã biết làm ra chiếc nón.

Một ngày, mỗi người làm khoảng 8-9 chiếc nón, trừ hết tiền vốn còn được 50.000 đồng. “Nghề này ai làm cũng được hết, từ người già đến trẻ nhỏ. Mà nói vậy, chứ không phải ai cũng có thể làm ra một chiếc nón hoàn thiện” – bà Thu cho hay.

Nối nghề làm nón của bà, của mẹ, ở độ tuổi hơn 40, chị Nguyễn Thị lệ Nhung – ở khu vực Vạn Thuận, là thợ lành nghề với kinh nghiệm làm ra những chiếc nón lá đẹp cả trăm như một.

Để làm ra chiếc nón lá đẹp phải qua nhiều công đoạn

Chị bảo, để làm ra chiếc nón lá đẹp phải qua nhiều công đoạn, trong đó nguyên liệu lá nón chiếm gần phân nửa.

Lá sử dụng để chằm nón thường có 2 loại là lá mặt cật (dùng để làm nón thường) và lá dặn (dùng để làm nón tốt).

Có một điều thú vị là các hộ làm nghề nón lá Gò Găng phần lớn đều lấy nguyên liệu từ xã Cát Tân (huyện Phù Cát), duy nhất gia đình anh Tôn Sĩ Thắng là hộ làm lá nón ở phường Nhơn Thành.

Sáng 25.10, chúng tôi tìm đến hộ gia đình làm lá “độc nhất” này. “Thật ra, nghề làm lá nón của gia đình tôi bắt đầu ngót ba chục năm nay, cũng là nghề truyền thống của gia đình vợ mang từ Cát Tân vào” – anh Thắng cho biết.

Công đoạn làm lá nón không kém phần công phu. 6 giờ sáng bắt đầu lấy lá về thì đạp trong cát, phải mất 3 tiếng đồng hồ mới xong, rồi bó lại thành từng bó nhỏ đem phơi nắng thêm 3 tiếng nữa. Lại đem vào ủ, rồi sấy qua than lửa, phơi sương cho lá mềm và thẳng ra.

Chị Nguyễn Thị Năm – vợ anh Thắng – chia sẻ: “Mất trọn 1 ngày mới làm hết công đoạn nguyên liệu lá, khoảng 4.000 đọt lá tươi (30 kg lá khô) trừ hết chi phí còn lời khoảng 200 ngàn đồng. Mà đó là nắng ráo ngon lành, chứ mùa mưa lá không đẹp, giá bán không cao”.

Ðể nón lá Gò Găng vươn xa

Theo ông Lĩnh, gọi là nón lá Gò Găng, bởi nón được bán sỉ ở chợ nón Gò Găng (phường Nhơn Thành); nhưng thật ra, nghề làm nón truyền thống trải khắp các địa bàn, nhiều nhất là phường Nhơn Thành và xã Nhơn Mỹ thuộc thị xã An Nhơn.

Riêng khu vực làng nghề nón lá Gò Găng trải dài 6/8 thôn của phường Nhơn Thành với hơn 1.000 hộ gắn bó với nghề. Một thời sản phẩm nón lá Gò Găng tiêu thụ rất tốt, nên mới có chuyện chiều dài xe tải ở An Nhơn được “độ” theo cây nón. Bây giờ, nón làm ra đến đâu cũng được tiêu thụ đến đó, nhưng không thịnh bằng ngày trước.

Nón lá Gò Găng vốn là sản phẩm của người Bình Định từ lâu đời và được lưu truyền cho đến ngày nay. Hình ảnh những cô gái, các bà, các chị miệt mài với từng mũi kim mũi chỉ, bàn tay mềm mại vuốt từng thếp lá đã là nét đẹp trong văn hóa truyền thống.

Ông Lê Minh Toán, Phó Chủ tịch UBND thị xã An Nhơn, cho biết “nón lá Gò Găng” đã có mấy trăm năm nay, nhưng chưa bao giờ người làng nghề có được tên gọi chính thức. Vì thế, chọn nón lá Gò Găng làm nhãn hiệu chứng nhận một mặt để nâng giá trị sản phẩm, phát triển kinh tế của người dân địa phương, mặt khác để lưu giữ và nhân lên những nét đẹp làng nghề.

Nhãn hiệu tập thể cho các sản phẩm làng nghề được xúc tiến mạnh

Bà Phan Thị Thủy, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin và Thống kê KH&CN cho hay, những năm gần đây, từ nhiều nguồn kinh phí khác nhau, hoạt động xây dựng nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể cho các sản phẩm làng nghề được xúc tiến mạnh.

Nón lá Gò Găng là sản phẩm đã được UBND tỉnh quyết định đưa vào chương trình dự án KH&CN “Hỗ trợ phát triển các sản phẩm đặc trưng tỉnh Bình Định giai đoạn 2016-2020”. Đây là động lực hướng người làm nghề tuân thủ nghiêm quy trình sản xuất, khẳng định thương hiệu nón lá Gò Găng trên thị trường.

Mới đây, Trung tâm và UBND thị xã An Nhơn đã phối hợp tổ chức hội thảo để thống nhất về các dự thảo quy chế quản lý và sử dụng, quy trình sản xuất, mẫu nhãn hiệu, bản đồ vùng sản xuất sản phẩm. DASAQUE.COM

THU HIỀN (theo báo Bình Định)

The post Nâng tầm thương hiệu “nón lá Gò Găng” appeared first on .