giá nón lá

Giữ hồn cho nón lá “đại hiệp”

da sa — Wed, 18 Dec 2019 02:50:28 +0000

Đối với người dân ở xã vùng cao Quảng An (huyện Đầm Hà), chiếc nón lá “đại Hiệp” không chỉ là vật dụng dùng để che mưa, che nắng hằng ngày mà còn thể hiện nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc nơi đây.

Nghề đan nón lá ở Quảng An có từ rất lâu rồi

Đến cơ sở đan nón lá “đại hiệp” ở thôn Màu Sán Cáu (xã Quảng An), chúng tôi thấy không khí ở đây thật rộn ràng, tất bật, ai nấy đều say sưa với công việc.Nghề làm nón lá

Người thì chẻ lạt, người vót nan, người phơi lá… Chị Tằng Tài Múi, dân tộc Dao, hơn 20 năm gắn bó với nghề đan nón, chia sẻ: “Nghề đan nón lá ở Quảng An có từ rất lâu rồi. Ngày nhỏ, tôi đã được bố mẹ dạy làm nón lá, vừa để giữ nghề truyền thống, vừa để kiếm thêm thu nhập”.

Tận mắt chứng kiến làm nón lá mới thấy nghề này thực sự lắm công phu. Nón lá ở đây không giống dưới xuôi, cả về hình thức lẫn cách làm.

Một chiếc nón lá “đại hiệp” hoàn chỉnh phải trải qua rất nhiều công đoạn đòi hỏi người đan nón phải kiên trì, tỉ mỉ trong từng nút đan. Mọi quy trình đều làm hoàn toàn thủ công. Để làm ra một chiếc nón lá hoàn chỉnh phải mất từ 2-3 ngày.

Nguyên liệu đan nón bao gồm: Tre dùng, lá tre rừng, mây đan và dầu toa chống mối mọt.

Tre dùng là loại tre ở địa phương, có đặc tính dẻo dai được dùng để làm vành nón. Nếu như ở dưới xuôi, “áo nón” thường là lá cọ thì ở đây dùng hoàn toàn bằng lá tre rừng.

Điều này còn giúp chiếc nón có độ bền lâu, trời mưa không bị thấm nước và ẩm mốc. Để đan được một chiếc nón lá đẹp đòi hỏi người thợ đan nón phải khéo tay, cẩn thận chuốt từng nan tre, chọn từng chiếc lá.

Hiện nay người biết đan nón chỉ đếm trên đầu ngón tay

Bà Chíu Tài Múi, 56 tuổi, tâm sự: “Thôn Màu Sán Cáu có gần 200 nhân khẩu, nhưng người biết đan nón chỉ đếm trên đầu ngón tay và chủ yếu là người già, trẻ nhất cũng ngoài 40 tuổi”.

Hiện nay, dưới sức ép của nền kinh tế thị trường, những người làm nón truyền thống đều không khỏi lo lắng về khả năng phát triển của nghề.

Hơn nữa, thu nhập từ nghề không cao, vì mỗi chiếc nón lá “đại hiệp” chỉ có giá từ 150.000-200.000 đồng. Trước thực trạng nghề làm nón ở Quảng An đang có nguy cơ bị mai một, xã Quảng An đã có kế hoạch khôi phục và phát triển nghề.

Phó Chủ tịch UBND xã Quảng An Phạm Tiến Cương cho biết: “Với mong muốn tạo thương hiệu riêng cho sản phẩm nón lá Quảng An, chúng tôi đã thành lập hợp tác xã đan nón và thống nhất đặt tên cho sản phẩm là “Nón Đại Hiệp”.

Cách đây ít ngày, sản phẩm “Nón Đại Hiệp” đã được Sở KH&CN cấp chứng nhận. Hiện tại, chúng tôi đã hoàn thiện hồ sơ đăng ký quyền sở hữu trí tuệ tại Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH&CN) để cấp thương hiệu độc quyền.

Để nghề đan nón lá phát triển bền vững

Bên cạnh đó, xã đã huy động nguồn vốn xã hội hóa để trực tiếp mở các lớp truyền dạy đan nón lá “đại hiệp” cho các thế hệ trẻ ở địa phương. Hiện, đã mở được 2 lớp với hơn 40 học viên ở đủ mọi lứa tuổi”.

Được biết, tại Hội chợ OCOP Hạ Long – Quảng Ninh 2018, “Nón Đại Hiệp” được bày bán tại gian hàng OCOP huyện Đầm Hà, thu hút rất đông khách đến xem và mua.

Ông Lỷ A Tài, chủ cơ sở đan nón lá của hợp tác xã, cho biết: “Chưa đầy 2 ngày bày bán tại hội chợ, “Nón Đại Hiệp” đã cháy hàng với hơn 100 chiếc được bán ra.

Không chỉ có khách trong nước mua mà còn có rất nhiều khách nước ngoài đến mua và chụp ảnh lưu niệm”. Hy vọng rằng, khi nghề đan nón lá được khôi phục lại sẽ tạo tiền đề giúp người dân ở xã vùng cao Quảng An vươn lên thoát nghèo.

Tuy nhiên, để nghề đan nón phát triển bền vững, Quảng An vẫn cần nhiều hơn sự quan tâm, hỗ trợ của các ngành chức năng huyện, tỉnh trong việc tạo dựng thương hiệu, mở rộng thị trường đầu ra, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người làm nghề.

Trần Hoàn (Theo baoquangninh online)

The post Giữ hồn cho nón lá “đại hiệp” appeared first on .

Nón lá Việt Nam – Nét văn hóa truyền thống đặc trưng

da sa — Sun, 30 Dec 2018 13:40:21 +0000

Xưa nay, nón lá là hình ảnh thân thuộc của người phụ nữ Việt Nam tuy mộc mạc, mong manh, lam lũ nhưng không kém phần duyên dáng.

Nón lá Việt Nam Nam không chỉ che nắng che mưa

Không chỉ là vật che mưa, che nắng, chiếc nón lá chứa đựng kho tàng lịch sử của nền văn minh lúa nước của người Việt. Nguồn gốc của chiếc nón là câu chuyện kể về một phụ nữ cao lớn, bà luôn đội một chiếc nón làm từ bốn chiếc lá hình tròn.

Bất cứ nơi nào người xuất hiện, những đám mây tan biến nhanh và thời tiết trở nên thuận lợi.

Sau khi dạy người dân trồng lúa và những loại cây lương thực, vị nữ thần này biến mất. Người Việt biết ơn và đã xây dựng một ngôi đền để tưởng nhớ công ơn của nữ thần.

Người Việt xưa đã cố gắng tạo ra một mô hình chiếc nón tương tự của nữ thần bằng cách xâu những lá cọ lại với nhau và bây giờ nó được gọi là nón lá. Hình ảnh nón lá đã trở nên quá gần gũi và thân thuộc với người nông dân trên những cánh đồng.

Nón lá được làm từ những nguyên liệu đơn giản và sẵn có như lá cọ, lá nón, tre… Nhưng qua bàn tay khéo léo của những nghệ nhân, chiếc nón lá đã trở thành một một biểu tượng của nhiều làng nghề truyền thống.

Làng Chương là làng nghề làm nón nổi tiếng trong nhiều thế kỷ qua. Ngoài ra, nón bài thơ là một sản phẩm nón lá nổi tiếng ở Huế khi có hình vẽ phong cảnh và lời thơ.

Nón lá có nhiều biến thể từ phiên bản ban đầu

Nón lá có nhiều biến thể từ phiên bản ban đầu sau khi xuất hiện lần đầu tiên hơn 3.000 năm trước. Nhiều loại nón phổ biến như nón ba tầm hay nón quai thao có hình dạng phẳng và tròn, đường kính khoảng 1 mét, với dây đeo ở cằm.

Nón quai thao là một phụ kiện quan trọng của phụ nữ nông thôn vào những dịp lễ hội hay chùa chiền. Ngày xưa, người ta phân loại nón theo mức độ của chủ sở hữu.

Có một số loại nón dành riêng cho người cao tuổi; những người giàu có và quan lại. Mỗi loại có hình dạng riêng và kiểu cách đặc biệt; đôi khi nón lá cũng khác nhau theo từng vùng miền.

Mỗi vùng miền tại Việt Nam có mẫu chiếc nón lá riêng biệt. Những chiếc nón lá của người miền Tây có sợi chỉ đỏ rất đặc trưng so với những chiếc nón lá Thanh Hóa. Nón lá Huế mỏng và thanh lịch hơn so với những chiếc nón lá của Bình Định.

Nón lá được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau, có khi các bà các mẹ đội nó đi chợ hay người nông dân làm việc trên cánh đồng. Nón lá còn được xem là một biểu tượng của con người Việt Nam hiền hòa.

Hơn nữa, nhiều du khách trân trọng nón lá và xem nó là một món quà lưu niệm khi đến thăm Việt Nam.

Mặc dù chiếc nón lá không còn là vật dụng hàng ngày của người phụ nữ ở các thành phố lớn nhưng nó vẫn rất phổ biến ở làng quê Việt Nam. Hình ảnh người con gái trong tà áo dài và đội chiếc nón lá là nét đặc trưng cho người con gái Việt Nam.

Theo Thanh Huyền (SIU)

The post Nón lá Việt Nam – Nét văn hóa truyền thống đặc trưng appeared first on .

Nghề nón lá ngựa hơn 300 năm ở Bình Định

da sa — Wed, 05 Dec 2018 15:45:51 +0000

Hơn 300 năm qua, người dân ở làng Phú Gia vẫn duy trì và phát triển nghề làm nón lá ngựa, tô đậm bản sắc văn hóa tỉnh Bình Định.

Nón ngựa là niềm tự hào của người Bình Định. Chiếc nón xuất hiện hơn 300 năm trước, là một phụ kiện không thể thiếu của các quan binh triều đình. Theo ông Đỗ Văn Lan (thôn Phú Gia), người đã có kinh nghiệm 55 năm làm nghề, không ai biết người đầu tiên chế tác ra chiếc nón ngựa.

Có 10 công đoạn chính và 4 công đoạn phụ để làm ra chiếc nón. “Nhiều lúc phải chế tác những loại hoa văn đặc biệt theo yêu cầu của khách nên công đoạn thêu hoa văn là mất thời gian nhiều nhất”, ông Lan nói.

Một chiếc nón ngựa để thành hình cần có 3 loại nguyên liệu chính gồm: cây giang để làm sườn, lá cọ (kè) dùng làm lá lợp nón và rễ dứa (thơm) để lấy chỉ. Được thiên nhiên ưu đãi nên cả các nguyên liệu này đều có sẵn ở Bình Định.

Nguyên liệu phụ còn có chỉ thêu, cước lớn, cước nhỏ… hiện được lấy từ TP HCM, bà Tâm (vợ ông Lan) với hơn 40 năm kinh nghiệm làm nón ngựa chia sẻ. Để làm ra một chiếc nón ngựa mất khá nhiều thời gian, công sức và trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ.

Các nghệ nhân thường thêu họa tiết như hoa, lá, chim công hay long, lân, quy, phụng, chim trĩ… Chóp nón thường để trần, trên đỉnh có chùm chỉ ngũ sắc. Những chiếc nón đặc biệt sẽ có chóp hình quả trám sắt nhọn, được làm từ đồng hoặc bạc với họa tiết chạm trổ công phu.

Nón ngựa ở làng Phú Gia có giá dao động 50.000 – 100.000 đồng một chiếc, tùy vào chất lượng. Những chiếc làm theo nguyên mẫu truyền thống có giá hơn 400.000 đồng mỗi chiếc.

Làng nón Phú Gia là một trong 5 làng nghề truyền thống được UBND tỉnh quy hoạch, gắn với phục vụ phát triển du lịch. Nhờ vậy mà nhiều năm qua, làng nghề được nhiều người biết tới, thu nhập người dân làm nón cũng có cải thiện hơn.

Từ trung tâm thành phố Quy Nhơn đến thôn Phú Gia, bạn có thể di chuyển theo quốc lộ 1A, rẽ phải quốc lộ 19B chạy khoảng 18 km thì rẽ trái vào đường DT635 rồi hỏi thăm người dân là sẽ đến được.

The Phong Vinh (báo VNEPRESS)

The post Nghề nón lá ngựa hơn 300 năm ở Bình Định appeared first on .

Khi làng nghề (thủ công mỹ nghệ) chuyển mình

da sa — Thu, 25 Oct 2018 04:16:48 +0000

Trải qua bao thăng trầm lịch sử, các làng nghề và làng nghề truyền thống trên địa bàn thị xã Ba Đồn vẫn vẹn nguyên giá trị thiêng liêng, gần gũi và hiện hữu trong đời sống hàng ngày của bao thế hệ người dân dọc bờ sông Gianh.

Đổi thay làng nghề

Thị xã Ba Đồn hiện có 5 làng nghề truyền thống đạt tiêu chí gồm: nón lá Hạ Thôn (xã Quảng Tân), mây tre đan Thọ Đơn (phường Quảng Thọ), nón lá Thổ Ngọa (phường Quảng Thuận), sản xuất mây La Hà (xã Quảng Văn), đan lát Diên Trường (xã Quảng Sơn) và 4 làng nghề: nón lá Vân Lôi (xã Quảng Hải), cơ khí rèn đúc Nhân Hòa (xã Quảng Hòa), sản xuất chổi đót (phường Quảng Phong), nón lá (xã Quảng Văn).

Các sản phẩm nón lá do làng nghề nón lá truyền thống Ba Đồn sản xuất.

Cho đến nay, dù đối diện với cơ chế thị trường đầy biến động và phức tạp, các làng nghề ở Ba Đồn vẫn lưu giữ nét truyền thống và đặc trưng của làng nghề về môi trường xã hội, cảnh quan thiên nhiên và đặc biệt là tình cảm xóm giềng thiêng liêng, bền chặt.

Thổ Ngọa là làng quê có phong cảnh hữu tình, là 1 trong 8 ngôi làng nổi tiếng của tỉnh Quảng Bình thời phong kiến. Không chỉ rạng danh về lĩnh vực thi cử đỗ đạt cao, Thổ Ngọa còn được người dân khắp nơi biết đến với sản phẩm nón lá truyền thống ra đời cách đây hàng trăm năm và trở thành nguồn thu nhập chính của người dân địa phương cho đến tận bây giờ.

Sản phẩm nón lá Thổ Ngọa được xem như một thứ phục trang luôn gắn bó với người phụ nữ. Nón Thổ Ngọa luôn được cải tiến mẫu mã, nâng cao chất lượng nhằm hướng tới mục đích làm đẹp và tăng vẻ duyên dáng của người phụ nữ.

Trên địa bàn phường Quảng Thuận hiện có khoảng 70% số hộ dân có thu nhập chính từ nghề sản xuất nón lá và các dịch vụ nghề nón. Bình quân mỗi năm, các hộ sản xuất 600.000 sản phẩm nón các loại, với tổng giá trị khoảng 10 tỷ đồng. Sản phẩm sản xuất ra từng nào đều được tiêu thụ hết qua các doanh nghiệp đầu mối bao tiêu sản phẩm trên địa bàn.

Chị Cao Thị Cảnh được bố mẹ truyền nghề làm nón từ khi 6 tuổi. Đến khi lấy chồng, gia đình chồng cũng tham gia nghề làm nón nên chị càng có cơ hội để đúc rút kinh nghiệm và ngày càng nâng cao trình độ tay nghề. Hiện tại, chị chuyên sản xuất nón theo đơn đặt hàng và ngoài ra còn tham gia công tác đào tạo, truyền nghề sản xuất nón cho các địa phương có nhu cầu.

Chị Cảnh cho biết, hiện tại, làng Thổ Ngọa sản xuất 2 loại sản phẩm đó là nón lá xanh và nón lá dừa. Nón lá xanh được người dân địa phương sản xuất đại trà, giá bán từ 30.000 đến 50.000 đồng/chiếc.

Nón lá dừa có vật liệu chính được lấy từ lá dừa nước ở vùng đồng bằng sông Cửu Long. Loại nón này cũng được sản xuất trên khuôn mẫu hình nón, nhưng được bố trí 1 lớp lá trên 16 vành có chất liệu bằng tre nứa vót tròn.

Hình thức nón tuỳ thuộc vào yêu cầu của người tiêu dùng, nhưng mặt ngoài nón luôn được sơn phủ loại dầu lấy từ nhựa thông pha chế với một số hợp chất khác làm tăng độ bền và bóng sáng của nón, phía trong nón có quai thao, trang trí chữ hoặc các bông hoa nhỏ. Hiện tại, loại nón này được người dân Thổ Ngọa sản xuất theo đơn đặt hàng, giá bán ra thị trường trên 60.000 đồng/chiếc.

Cùng với Thổ Ngọa, Hạ Thôn (xã Quảng Tân, thị xã Ba Đồn) là làng nghề sản xuất nón lá truyền thống. Trải qua nhiều thăng trầm, nghề sản xuất nón lá ở Hạ Thôn cũng có lúc mai một, nhưng kể từ ngày có tên gọi chính thức là làng nghề truyền thống, người dân Hạ Thôn như có thêm nguồn sinh lực mới để duy trì và phát triển nghề của cha ông truyền lại. Ông Phạm Quốc Lành, Chủ tịch UBND xã Quảng Tân chia sẻ, hiện tại, toàn xã có trên 70% số hộ tham gia sản xuất nón lá và các dịch vụ nghề nón.

Bình quân mỗi năm, nhân dân trong xã sản xuất được khoảng 1 triệu chiếc nón với tổng giá trị 14 tỷ đồng/năm (bao gồm cả dịch vụ nghề nón), chiếm gần 30% tổng thu nhập của địa phương. Nghề làm nón đã góp phần giải quyết việc làm cho các tầng lớp nhân dân từ cụ già cho đến các em học sinh lúc nông nhàn, nâng mức thu nhập bình quân đầu người trong xã lên 28 triệu đồng/người/năm.

Đặc biệt, từ cách thức làm nón truyền thống ban đầu, người dân Hạ Thôn luôn tìm tòi, sáng tạo ra cách làm mới để cải tiến mẫu mã và nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tốt hơn thị hiếu người tiêu dùng. Nón lá Hạ Thôn đã ngày càng tạo được chỗ đứng vững chắc và vươn xa ra thị trường các tỉnh bạn, như: Cần Thơ, Thanh Hoá, Nghệ An và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.

Làng Thọ Đơn (phường Quảng Thọ ngày nay) từ lâu đã nổi tiếng với nghề đan lát truyền thống. Trải qua nhiều thăng trầm đến nay nghề đan lát vẫn được duy trì, phát triển, góp phần quan trọng vào việc đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế của địa phương. Trước đây, sản phẩm đan lát của Thọ Đơn chủ yếu là các vật dụng phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt hàng ngày, như: thúng, mủng, nong, nia, dần, sàng, rổ, rá…

Hiện nay, nắm bắt nhu cầu thị trường, người dân làng nghề đã tích cực cải tiến chất lượng, mẫu mã sản phẩm phù hợp với thị hiếu khách hàng, đồng thời sản xuất thêm sản phẩm mới phục vụ ngư nghiệp, cung cấp cho các làng biển trong và ngoài tỉnh như thuyền thúng. Làng Thọ Đơn hiện có khoảng 70% số hộ, với trên 3.000 lao động làm nghề đan lát.

Trong làng, từ đàn ông, phụ nữ, thanh niên hay người già cho đến trẻ nhỏ đều có thể thành thạo công việc đan lát. Nhiều hộ gia đình nhờ giỏi nghề, chuyên cần mà đã vượt lên đói nghèo, nuôi dạy con cái ăn học đàng hoàng.

Cần chiến lược bền vững

Có thể nói rằng, sự duy trì, khôi phục và phát triển của một số làng nghề và làng nghề truyền thống đã đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển nông thôn, vừa tạo việc làm lúc nông nhàn và tăng thu nhập cho người dân, vừa tăng giá trị kinh tế cho địa phương.

Sản phẩm đan lát truyền thống ở làng Thọ Đơn được bày bán ở chợ Ba Đồn nhằm phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt hàng ngày của người dân.

Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các làng nghề và làng nghề truyền thống cần hoạch định kế sách cụ thể, có hướng đi phù hợp, lâu dài nhằm hoá giải những khó khăn, thách thức hiện tại và phía trước. Khó khăn đầu tiên đó chính là vấn đề nguyên liệu.

Hiện tại, phần lớn các làng nghề chưa chủ động được nguồn nguyên liệu, mà chủ yếu phải nhập từ các địa phương khác nên giá cả ngày càng tăng lên. Mặt khác, sản phẩm của các làng nghề vẫn chưa thực sự tạo được dấu ấn riêng trên thị trường do khâu quảng bá chưa được chú trọng.

Điều này lý giải vì sao một số làng nghề sản xuất còn bị cầm chừng, sản phẩm tiêu thụ khó khăn. Một số làng nghề có quy mô sản suất nhỏ, thiết bị công nghệ chưa được nâng cấp hiện đại mà chủ yếu là thủ công, cổ truyền, mức độ công nghiệp hóa còn thấp nên giá trị, chất lượng, sức cạnh tranh sản phẩm chưa cao.

Trao đổi với phóng viên về những định hướng và giải pháp nhằm duy trì, thúc đẩy phát triển sản xuất tại các làng nghề, làng nghề truyền thống, ông Phạm Quang Long, Chủ tịch UBND thị xã Ba Đồn cho biết, cùng với các chính sách hỗ trợ của tỉnh, thị xã sẽ tiếp tục quan tâm, tạo mọi điều kiện thuận lợi và hỗ trợ từ nhiều phía cho các làng nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn để đầu tư đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững.

Thị xã sẽ hỗ trợ một phần kinh phí cho các làng nghề, làng nghề truyền thống thực hiện đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ (nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý…) và có phần thưởng xứng đáng để động viên các làng nghề có sản phẩm được công nhận là thương hiệu nổi tiếng trên địa bàn tỉnh và phạm vi cả nước. Hiền Chi (Báo Quảng Bình)

The post Khi làng nghề (thủ công mỹ nghệ) chuyển mình appeared first on .