Làng nón ngựa Phú Gia có lịch sử lâu đời
Làng nón ngựa Phú Gia Cát Tường, Bình Định có lịch sử lâu đời với bề dày truyền thống hơn trăm năm. Làng nghề Phú Gia với bí quyết làm nón ngựa “cát tường như ý” lừng danh nay có phần mai một.
Thời huy hoàng đã qua, những năm tháng đỉnh cao của làng nghề nay chỉ còn hoài niệm trong ký ức của cá nghệ nhân lão thành.
Nghề làm nón khổ cực, thu nhập không cao khiến cho lớp trẻ ít đi theo nghề cha ông mà chỉ bay nhảy đó đây để tìm kiếm công ăn việc làm phù hợp.
Tuy không còn là thời hoàng kim, nhưng ngày nay nón lá ngựa Cát Tường cũng giữ được cái độc đáo không một làng nghề có thể làm theo được.
Độc đáo nón ngựa Cát tường
Với những mẫu hoa văn như long, lân, quy, phụng thể hiện quyền uy trong thời đại phong kiến.
Những người có chức sắc khác nhau, các mẫu họa tiết sẽ được thêu khác nhau.
Trông vào đó ta có thể biết được phẩm hàm của từng quan lại trong địa phương. Từ xã trưởng trở lên mới có chụp bằng đồng hay bạc chạm trổ theo phẩm trật, trên đỉnh là núm hình quả trám nhọn hoắt.
Giờ đây, nón ngựa trở thành một sản phẩm thủ công mỹ nghệ độc đáo bởi sự cầu kỳ, tỉ mẩn và tài hoa trong từng đường nét.
Kỳ công ngón ngựa Bình Định
Để có được một chiếc nón thành phẩm, người làm phải vào rừng tìm cây giang, lá kè (lá cọ), rễ dứa rừng và chuẩn bị các dụng cụ cước, chỉ màu, vải the… và thực hiện trên chục công đoạn và may thành 7 lớp mới xong nón ngựa.
Thế nhưng, cũng tùy theo kích cỡ (nam đội nón 44cm và nữ đội nón 42cm), người thợ sẽ phải mất từ 3-10 ngày mới làm xong nón.
Bà Kéo còn cho hay, trong các công đoạn làm nón, có 4 công đoạn quan trọng nhất là tạo sườn mê, thắt nan sườn, thêu hoa văn trên sườn và lợp lá cho nón.
Ngày xưa, trên chóp nón còn tháp một chóp bằng kim loại có 4 chữ Cát Tường Như Ý bằng Hán tự và hoa văn. Chóp nón được xi mạ bằng 3 chất vàng, bạc, đồng nên nhìn vào chóp nón thì biết địa vị người chủ đang đội.
Ngày nay nón ngựa Cát tường Bình Định không còn làm chóp kim loại nữa, nón trở thành một mặt hàng phổ thông nhưng hết sức độc đáo. DASAQUE