Làng nón lá Nghĩa Châu (xã Nghĩa Châu, huyện Nghĩa Hưng, Nam Định) có hơn 70% người dân làm nghề. Làm nón đã dần trở thành nghề chính giúp người dân Nghĩa Châu có cuộc sống đủ đầy hơn…
kiểu làm nón lá truyền thống Nghĩa Châu
Công đoạn đầu tiên, quan trọng nhất của làm nón là chuốt vành. Công đoạn này yêu cầu người thợ phải khéo léo, chuốt sao cho các vành đều nhau, vừa vặn, không quá to hay quá nhỏ làm mất vẻ đẹp của nón. Sau đó đến lợp lá, lá lợp phải được chọn lọc kỹ càng và trải qua công đoạn là lá rất công phu.
Khi lợp, phải cân nhắc sao cho những chiếc lá nón được xếp đều lên vành, không bị chồng chéo nhau. Những chiếc lá này được cố định lên vành nón bằng một loại “chỉ” đặc biệt để làm chiếc nón đẹp, bền chắc hơn. Thông thường, mỗi vành nón xếp khoảng 24 – 25 chiếc lá đều nhau.
Giai đoạn khâu nón đòi hỏi sự tỉ mỉ của các nghệ nhân. Khi khâu nón, người thợ lấy kim xâu từng mũi sợi cước vào lá nón và vòng tre vuốt tròn gắn kết chúng lại với nhau.
Sau khi khâu xong, công đoạn cuối cùng là lấy sợi len móc chéo nhiều vòng ở hai bên vành trong chiếc nón để làm điểm gắn quai nón. Nón lá sau khi hoàn tất sẽ được quét lên một lớp nhựa thông pha cồn để tăng độ bóng, không thấm nước.
Nghề nón lá giúp nâng cao thu nhập
Theo những người có thâm niên trong làng nón lá Nghĩa Châu, nghề làm nón xuất hiện vào khoảng năm 1940, ban đầu chỉ có một vài gia đình làm nghề, sau đó lan rộng trên địa bàn xã.
Hiện nay, xã có trên 70% số gia đình làm nón, tùy theo đơn đặt hàng, nhu cầu của thị trường để làm các sản phẩm nón lá khác nhau.
Giá nón dao động từ 30.000 – 50.000 đồng/chiếc, có loại 70.000 – 90.000 đồng/chiếc. Đặc biệt, loại nón dùng trong hoạt động lễ hội có giá trên 150.000 đồng/chiếc.
Xã Nghĩa Châu hiện nay có khoảng 30 hộ chuyên thu mua nón và cung ứng nguyên liệu làm nón. Toàn xã có trên 1.500 gia đình làm nón, trong đó tập trung nhiều ở thôn Đào Khê Thượng và Đào Khê Hạ.
Trung bình, mỗi năm xã cung ứng hơn 2 triệu chiếc nón lá cho thị trường trong nước và xuất khẩu. Doanh thu từ nghề làm nón lá đạt khoảng 20 – 25 tỷ đồng/năm.
Nghề làm nón lá Nghĩa Châu mang lại thu nhập cao cho người dân, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Tuy nhiên, nghề truyền thống này đang đứng trước nguy cơ mai một khi nón lá đang phải cạnh tranh với các sản phẩm khác trên thị trường.
Mặt khác, nhiều người, nhất là lớp trẻ trong xã không còn thiết tha với nghề làm nón truyền thống.